السيد الطباطبائي
18
مجموعه رسائل ( فارسى )
دكتر سحابى در پاسخ به علامه طباطبائى ، در دىماه 1348 رسالهاى در 30 صفحه منتشر كرد كه در چاپ سوم خلقت انسان تحت عنوان « بحث و توضيح اضافى » آن را به ضميمهء كتاب منتشر ساخت ، كه در آن چنين آمده است : « ضمناً بى مناسبت نيست كه در همين جا متذكر شويم ، مطالبى را كه در كتاب خلقت انسان راجع به آفرينش انسان و آدم مورد بحث و اظهارنظر قرار دادهايم ، مطلقاً به استناد نتايج علمى روز نيست و هرگز نخواستهايم بيان اعلاى قرآن را در تأييد اطلاعات علمى متغيّر روز قرار دهيم ، بلكه : كوشش نمودهايم تا حقايق قطعى از علوم زيستى را ، تا اندازهاى كه بدان دسترسى داشتهايم ، وسيله و يا مفتاحى براى امكان بررسى دقيقتر و دريافت بيشتر از آيات قرآنى قرار دهيم ، و آنچه در آن كتاب نتيجهگيرى و اظهارنظر شده ، جز از مفاهيم كلمات و سياق عبارات و مخصوصاً استفاده از مضامين مشابه و هم مضمون ديگر نبوده و در اين يادداشت هم غير از تبعيت از همان روش اظهارنظر نمىكنيم . » دكتر سحابى در ادامهء اين بحث و توضيح اضافى ، مىنويسند : « پس از انتشار كتاب خلقت انسان گاهى چنين مسموع مىشد كه كتاب مزبور در تأييد و توضيح نظريهء داروين است . چنين تذكرات مسلماً از طرف افرادى بوده كه يا كتاب مزبور را خود نخوانده و يا لااقل در مقدمهء بخش اول و دوم آن دقت كافى ننمودهاند و اگر مطالعه و دقت لازم صورت مىگرفت ، چنين تشخيص و قضاوتى را در مورد آن كتاب نمىنمودند . » « 1 » در اين كتاب از 98 آيهء قرآن استفاده و استناد شده است : 46 آيه براى استفاده از مفاهيم كلمات و جملات آنها در بيان هر موضوع تكاملى ، و 52 آيه از مفاهيم آنها به عنوان مكمل منظور خويش در هر بحث كتاب بهره گرفته است .
--> ( 1 ) . خلقت انسان ، ص 181 و 187 . .